12/4/07

Eigen reactie op parlementsverkiezingen

Allereerst een korte persoonlijke reactie op de verkiezingsuitslag. Ik ben blij met de uitslag. De samenstelling van de nieuwe doema is bijna identiek aan de vorige. Vier partijen hebben de kiesdrempel van 7% gehaald. Voor Rechtvaardig Rusland was het kantje boord. Mijn sympathie gaat uit naar deze partij , omdat zij proberen op een constructieve wijze oppositie te voeren, d.w.z. zij onderschrijven de machtsorde, genaamd Poetin, maar concurreren qua partijprogramma met Verenigd Rusland en de andere partijen. Hopelijk laten de Communisten in de loop van deze vier jaar hun ideologische barrières vallen en ontstaat er een kleine maar effectieve sociaal georiënteerde oppositie in het parlement.

Bij het vormen van een oordeel over deze verkiezingen is het belangrijk twee zaken te scheiden. (1) Het overwicht van Verenigd Rusland in de media, deels dankzij de steun van president Poetin. En (2) de cultuur van lokale patronagenetwerken.

(1) Het overwicht van VR en Poetin in de media is een logisch gevolg van de positie die zij in de afgelopen 4 jaar gespeeld hebben. De 'democraten' vertellen de westerse media graag dat zij geen aanhang hebben, omdat zij door de media genegeerd worden. Dit is echter een omgekeerde redenering. Niemand is geheel van de buis verbannen. Hun ideeën slaan gewoon niet aan. De media geeft proportioneel meer aandacht aan grote partijen en publieke figuren en dat is vele andere democratieën ook niet vreemd. Ook Rechtvaardig Rusland's Mironov kreeg op de laatste dag niet de zendtijd die de lijsttrekkers van VR, KPRF en LDPR wel kregen. Hij heeft de kiesdrempel echter wel gehaald. Calimero's redden het niet in de Russisch democratie.

Voorts heeft de keuze van Poetin om zich te verbinden aan de VR partij een grote stempel op de campagne gedrukt. Qua uitslag denk ik overigens dat deze invloed wel mee valt. Meer dan 10% zal het echt niet schelen. Over het gevolg van deze beslissing van Poetin is nu nog weinig te zeggen. Gebruikt hij het verkregen mandaat om zich krampachtig vast te houden aan de eigen machtspositie, of gebruikt hij zijn steun bij de bevolking om straks onder de nieuwe president de invloed van bijvoorbeeld het parlement op de regering te vergroten? Een antwoord op deze vraag komt er op z'n snelst pas in de loop van het volgende jaar.

(2) De cultuur van patronagenetwerken ligt ten grondslag aan de meeste berichten van overtredingen van de kieswet. Dit zijn (a) kleine baasjes die de grote baas een plezier willen doen. Wanneer de grote baas zegt dat ze voor de partij campagne moeten voeren, voeren zij campagne op de manier zoals zij dat zelf kennen. (b) Arbeidscollectieven kennen het patroon van stemmen op de partij van hun baas, de hand die hen voedt. En (c) relaties tussen opdrachtgever en aannemer. Bedrijven die diensten verzorgen voor grote bedrijven of lokale overheden kunnen worden gedwongen om niet mee te werken aan de verkiezingscampagnes van ongewenste partijen.

Voordat dit verandert, zal er nog veel water door de Wolga stromen. Wellicht komt verandering niet eens zozeer vanuit praktische ervaringen met verkiezingen, laat staan normatieve ideeën over de democratie, als wel geleidelijke veranderingen in werkrelaties, de verhoudingen tussen werkgever en werknemer, opdrachtgever en aannemer en lokale overheid en ondernemer.

Er zijn stemmen die roepen dat het aantal overtredingen van de kieswet dit maal buitensporig groot was. Gelet op de bestaande patronagecultuur waarvan overigens de KPRF en de SPS zelf goed gebruik van maken, lijkt me dit overdreven. Ik kan me echter wel voorstellen dat de consolidatie van VR in het politieke bestel en het wortelen van de partij in de samenleving leidt tot een toename van het gebruik van de patronagecultuur. Dit is de keerzijde van de ontwikkeling die de partij doormaakt. Wanneer er (naast de KPRF) een grote politieke partij verschijnt die een beetje vorm begint te krijgen, brengt dat zowel positieve als negatieve elementen met zich mee. Ook hier zie ik de oplossing vooral in de emancipatie van de burger en in mindere mate in het ontstaan van politieke concurrentie. Politieke concurrentie, zo liet de opkomst van Rechtvaardig Rusland dit jaar zien, geeft alleen maar meer aanleiding voor druk via patronagenetwerken.

Ik vind het een mooie uitslag. De reguliere westerse media lijkt die mening niet te delen. Wellicht weer een gevolg van te hooggespannen verwachtingen, denk ik dan. Democratie is geen verworvenheid die bereikt kan worden, geen prijs die toegekend kan worden door de OVSE. Het is een langdurig proces dat gekenmerkt wordt door de culturele context waarin het zich afspeelt. Broederlijke controle vanuit andere democratieën is een goede zaak. Kritiek, die gebaseerd is op het idee dat er universele democratische standaarden bestaan, bewaakt door een kerngroep van westerse democratieën, werkt echter averechts. Voorts twijfel ik sterk of verkiezingen wel het beste moment zijn op de kwaliteit van een democratie in een land te meten. De 'hit en run' betrokkenheid van onze publieke opinie is wat dat betreft verre van ideaal.

Vanuit mijn ooghoeken zie ik de berichten in de Russische maandagkranten. De negatieve reacties uit het westen worden breed uitgemeten. Het beeld ontstaat dat het westen niet daadwerkelijk geïnteresseerd is in Rusland en slechts met het vingertje wil wijzen. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?

3 comments:

Arjen said...

Geachte Joera Mulders,

In uw eigen reactie op de Russische parlementsverkiezingen spreekt u over een licht verlies voor Verenigd Rusland. Het is maar hoe je het bekijkt. Een resultaat van 64% ten opzichte van 37,57% in 2003 is een zeer forse overwinning volgens mij. Ik begrijp uw blijdschap ook niet over de uitslag. Waarom zou je blij zijn met de totale dominantie van een partij? U praat over de andere Kremlinpartij Rechtvaardig Rusland als veelbelovend, maar deze partij heeft nog nooit een vertegenwoordiging gehad in de Doema, dus laten we dat eerst maar afwachten. Verdere oppositie komt van communisten en fascisten. Mooie Doema is dat.

Uw analyse van de media is opmerkelijk. Iedereen die Rusland een beetje kent weet dat alle televisiekanalen zijn gelijkgeschakeld en alleen de boodschap van het Kremlin laten horen op straffe van sluiting. Als u suggereert dat dit komt, omdat "Hun (de democratische oppositie) ideeën niet aanslaan", dan is dat bijzonder naïef. Zoiets valt niet te concluderen als er geen vrije nieuwsgaring is. U zegt dat "niemand geheel van de buis is verbannen." Wat betekent dat? Als het uw idee is van een positieve ontwikkeling, dan vraag ik me werkelijk af in hoeverre u objectief naar de situatie kijk. U mag van mij met alle recht een enthousiaste Poetin aanhanger zijn en de ontwikkelingen in Rusland positief noemen, maar zeg er dan gewoon ook eerlijk bij dat het land geen democratie is. U probeert nu recht te praten wat krom is. Dat hoeft u niet te doen, want u zegt zelf dat u geen voorstander bent van verkiezingen en dat u vindt dat er geen universele democratische standaarden bestaan. Prima, ik respecteer die mening en dat u daar voor uitkomt. Het is niet mijn mening en ik zou niet onder dergelijke omstandigheden in Nederland kunnen leven, maar de roep om een sterke leider is blijkbaar nog steeds voor veel mensen aantrekkelijk. U neemt de negatieve gevolgen voor democratie, mensenrechten en rechtspraak voor lief. Ik zou dat nooit kunnen.

U heeft gelijk dat in het Westen de uitslag niet positief werd beoordeeld. Ik denk overigens niet dat er iemand was met hooggespannen verwachtingen. Zo naïef is men niet in het Westen. U heeft trouwens ook gelijk dat we wellicht beter niet naar verkiezingen kunnen kijken als maatstaf. Vergeet dus alstublieft de berichtgeving over de presidentsverkiezingen maar. En interesse in Rusland is iets anders dan onvoorwaardelijke liefde. Als we niet meer met het vingertje zouden wijzen, dan zou dat duiden op desinteresse. Dat laatste lijkt met het ergste dat kan gebeuren.

Arjen Berkvens
Director Alfred Mozer Stichting

Joera said...

Beste Arjen Berkvens,

Dank voor je reactie. Ik vind het leuk in discussie te gaan. Ook omdat ik weet dat we het uiteindelijk best eens zullen worden.

1/ Licht verlies voor Verenigd Rusland was inderdaad een misrekening. Ik vergeleek het percentage stemmen met de grote van de huidige fractie. Dat percentage valt bij de zetelverdeling iets hoger uit. Jij ziet echter ook iets over het hoofd en wel alle VR parlementariers die in 2003 op hun eigen mandaat gekozen werden. De verkiezingen waren in 2003 immers anders georganiseerd, deels via partijlijsten, deels via onafhankelijke kandidaten in kiesdistricten. Effectief stijgt het aantal zetels voor VR van 297 (66%) tot ongeveer 315 (70%). Geen lichte daling, maar lichte stijging dus.

Het zal je opvallen dat dit een constitutionele meerderheid is. Dit is voor velen reden tot alarm. Deze constitutionele meerderheid bestaat echter effectief (m.b.v 4 parlementariers van bijvoorbeeld de LDPR) al vier jaar. Toch is die niet gebruikt om bijvoorbeeld het presidentiele mandaat van Petin te verlengen. Waarom nu plots die paniek?

2/ Mijn blijdschap ligt deels in het feit dat ik ernstig bezorgd was dat alleen VR en de KPRF de Doema zouden halen. Vier partijen is beter dan twee. Een erg pragmatische blijdschap en verre van naief.

3/ Wat betreft Rechtvaardig Rusland. Jouw opmerking dat deze partij nog nooit vertegenwoordiging in de Doema heeft gehad is onterecht. Het is immers deels een opvolger van Rodina, een partij die in de vierde Doema zat. Of het wat wordt met deze partij moeten we zeker afwachten. Achter mijn sympathie voor deze partij zit ook veel ongerief: de affaires Roizman, Sjargoenov en de recente keuze geen eigen presidentskandidaat af te vaardigen stellen mij diep teleur. Veel beters is er echter in het Russische partijbestel niet te vinden. Ik ben blij dat ze de Doema gehaald hebben. Vier is beter dan twee of drie.

4/ 'Fascisten' is een benaming die ik niet zo snel zou gebruiken.

5/ Jij schrijft "Iedereen die Rusland een beetje kent weet dat alle televisiekanalen zijn gelijkgeschakeld en alleen de boodschap van het Kremlin laten horen op straffe van sluiting". Dat is waar. Mijn werkelijkheid is echter niet zo zwart-wit. Neem de cijfers voor TV coverage voor SPS en Jabloko samen: in 2005: 23,8% van het totaal van alle partijen, in 2006 14%. De afname is duidelijk. Maar wanneer je dit vergelijkt met de recente verkiezing waarbij beide partijen samen ongeveer 4% van de stemmen gekregen hebben, is het duidelijk dat ondanks tv coverage dat proportioneel hoger ligt dan hun electoraat de partijen niet groeien.

6/ Ik ben me bewust dat het een controversieel standpunt is om de huidige liberale partijen af te vallen, maar denk eens met me mee: zou het voor de democratie in Rusland niet beter zijn wanneer wij in het westen onze onconditionele steun voor deze partijbonzen eens zouden opzeggen? Laat ze zich eens verenigen onder een banier, laat ze hun persoonlijk geschillen eens te boven komen, laat ze eens naar de kiezer luisteren. Doen ze dat niet, dan laten ze overduidelijk zien niet klaar te zijn een land te besturen. Zolang wij al die verschillende individuen een platform geven in Europa blijven we ze de hand boven het hoofd houden en werken we indirect mee aan de teloorgang van het liberale erfgoed in Rusland.

7/ Jij schrijft "maar zeg er dan gewoon ook eerlijk bij dat het land geen democratie is". Ik begrijp dat jij het recht wil hebben om een land een democratie te noemen of niet. Ik vind dat wanneer een land zelf over zijn politieke bestel praat als een democratie, dat ik dat ook moet doen. Daarbij stel ik die democratie niet gelijk aan de democratie in bijvoorbeeld Nederland of the Verenigde Staten.

7/ Jij schrijft "Het is niet mijn mening en ik zou niet onder dergelijke omstandigheden in Nederland kunnen leven, maar de roep om een sterke leider is blijkbaar nog steeds voor veel mensen aantrekkelijk. U neemt de negatieve gevolgen voor democratie, mensenrechten en rechtspraak voor lief. Ik zou dat nooit kunnen." Beste Arjen, ik ben ook blij in Nederland te wonen. Ik vind jammer dat het zo ver moet komen dat ik hier mijn liefde voor de democratie, het ideaal van mensenrechten en de onafhankelijke rechtsspraak moet betuigen. Ik vind het ook jammer dat je mij in een hoek van enthousiaste Poetin aanhangers wil drukken. Straks moeten we nog een russofoob-russofiel discussie gaan voeren. Daar schieten we mijns inziens niets mee op.

Ik denk inderdaad dat Poetin op dit moment de beste leider voor Rusland is. Dit samen met het overgrote deel van de Russische bevolking. Daarbij hoop ik dat er straks een nieuwe president komt en dat voor het eerst in de geschiedenis van het land een leider in de bloei van zijn leven en met een hoge populariteit het stokje overdraagt aan een ander. Wat mij betreft zou dat een winst zijn voor de democratie.

Ik hoop dat je me nogmaals van repliek wil dienen. Anderen zijn ook welkom.

Met hartelijke groet, Joera

Joera said...

Dit is de bron voor de tv coverage van politieke partijen:
http://www.mlg.ru/ratings_and_reports/policy/823/

groet, Joera